Volkert van der Graaf is de Nederlandse milieuactivist die op 6 mei 2002 politicus Pim Fortuyn doodschoot op het Mediapark in Hilversum. Hij werd in 2003 veroordeeld tot achttien jaar gevangenisstraf en kwam in mei 2014 voorwaardelijk vrij. Sindsdien verschijnt zijn naam nog geregeld in de media, vooral vanwege discussies over zijn vrijlating, voorwaarden en privacy.
Wie is Volkert van der Graaf?
Volkert van der Graaf werd op 9 juli 1969 geboren in Middelburg. Voordat zijn naam verbonden raakte aan de moord op Fortuyn, was hij actief op het gebied van milieu- en dierenwelzijnsvraagstukken.
Hij studeerde milieuhygiëne aan de Landbouwuniversiteit Wageningen. Later was hij betrokken bij de Vereniging Milieu-Offensief. Vanuit die organisatie voerde hij juridische procedures rond onder meer milieuvergunningen.
Zijn landelijke bekendheid ontstond niet door deze werkzaamheden, maar door de gebeurtenissen van 6 mei 2002.
Waarom vermoordde Volkert van der Graaf Pim Fortuyn?
Op 6 mei 2002 schoot Van der Graaf Pim Fortuyn dood nadat Fortuyn een radio-interview had gegeven op het Mediapark in Hilversum. Van der Graaf werd kort daarna aangehouden.
Tijdens het strafproces verklaarde hij over zijn motief. Hij stelde onder meer dat hij Fortuyn zag als een gevaar voor kwetsbare groepen in de samenleving. Zijn eigen verklaringen zijn belangrijk om te onderscheiden van latere interpretaties en theorieën over zijn beweegredenen.
De moord vond negen dagen voor de Tweede Kamerverkiezingen plaats en veroorzaakte grote maatschappelijke en politieke beroering. Fortuyn was op dat moment lijsttrekker van de Lijst Pim Fortuyn (LPF).
Welke straf kreeg Volkert van der Graaf?
In april 2003 veroordeelde de rechtbank Van der Graaf tot een gevangenisstraf van achttien jaar voor de moord op Pim Fortuyn. Het Openbaar Ministerie ging vervolgens in hoger beroep en vroeg om levenslang, maar het gerechtshof handhaafde de straf van achttien jaar.
De strafzaak kreeg uitzonderlijk veel media-aandacht. Dat kwam niet alleen door de ernst van het misdrijf, maar ook door de politieke positie van Fortuyn en de grote impact die zijn dood op Nederland had.
Wanneer kwam Volkert van der Graaf vrij?
Van der Graaf kwam op 27 mei 2014 voorwaardelijk vrij. Hij had toen het wettelijk vereiste deel van zijn gevangenisstraf uitgezeten.
Aan zijn vrijlating waren aanvankelijk verschillende voorwaarden verbonden. Daarover ontstonden in de jaren daarna juridische procedures en politieke discussies. Zijn voorwaardelijke invrijheidstelling betekende dus niet dat de publieke en juridische aandacht onmiddellijk verdween.
Volkert van der Graaf dochter
Ten tijde van de moord had Van der Graaf een partner en een jonge dochter. Zijn dochter heeft zelf geen publieke rol en over haar huidige leven is nauwelijks betrouwbare openbare informatie beschikbaar.
Haar naam, beroep, huidige woonplaats en andere persoonlijke gegevens zijn niet publiek bekend. Het is daarom niet verantwoord om onbevestigde gegevens die online circuleren aan haar toe te schrijven.
Dit onderscheid is relevant: de bekendheid van haar vader maakt zijn dochter niet automatisch tot een publiek persoon.
Bij bekende strafzaken krijgen familie en privacy vaak ongewild extra publieke aandacht.
Volkert van der Graaf spijt
Of Van der Graaf daadwerkelijk spijt voelt, is niet objectief vast te stellen. Wel kan worden gekeken naar wat hij daarover publiekelijk heeft gezegd.
Tijdens zijn rechtszaak verklaarde hij dat hij zijn daad niet gerechtvaardigd vond. Tegelijkertijd is er geen breed gedocumenteerde, expliciete openbare spijtbetuiging aan de nabestaanden van Pim Fortuyn bekend.
Daarom gaat de uitspraak dat hij persoonlijk “geen spijt heeft” verder dan wat op basis van openbare feiten met zekerheid kan worden vastgesteld. Zijn innerlijke gevoelens zijn niet publiek bekend.
Waar is Volkert van der Graaf nu?
Na zijn vrijlating bleef Van der Graaf lange tijd onderwerp van nieuwsberichten en juridische procedures. Over zijn huidige dagelijkse leven is echter weinig betrouwbare informatie openbaar.
Zijn exacte huidige woonadres en persoonlijke omstandigheden worden hier niet vermeld. Hij heeft geen publieke functie waardoor voortdurend actuele informatie over zijn werkzaamheden of verblijfplaats beschikbaar is.
Wie zoekt naar waar Volkert van der Graaf tegenwoordig is, vindt daardoor vooral historische berichtgeving en informatie over de periode na zijn voorwaardelijke vrijlating. Veel details over zijn huidige privéleven zijn niet publiek bekend.
De zaak bleef jarenlang onderwerp binnen de Nederlandse politieke journalistiek.
Waarom blijft zijn naam onderwerp van aandacht?
De blijvende belangstelling voor Van der Graaf hangt vooral samen met de historische betekenis van de moord op Pim Fortuyn. De aanslag vond plaats in een periode waarin Fortuyn het Nederlandse politieke landschap sterk beïnvloedde en gebeurde vlak voor landelijke verkiezingen.
Latere discussies over de gevangenisstraf, voorwaardelijke vrijlating en opgelegde voorwaarden hielden de zaak eveneens in de publieke belangstelling. Daardoor wordt zijn naam ook jaren na het uitzitten van zijn straf nog verbonden aan discussies over de Nederlandse politieke geschiedenis en het strafrecht.
Conclusie
Volkert van der Graaf werd landelijk bekend als de man die Pim Fortuyn op 6 mei 2002 vermoordde. Hij kreeg daarvoor achttien jaar gevangenisstraf en kwam in 2014 voorwaardelijk vrij. Hoewel er veel historische informatie over de strafzaak beschikbaar is, zijn actuele persoonlijke omstandigheden grotendeels buiten de openbaarheid gebleven.
Lees hier meer over dit onderwerp: Worldreader.nl
